ADVERTISEMENT:

 
 

 
Search for a story:

 
 

Vhagudiswa vhavhili vha ṅwaha wa u fhedzisela vha zwa vhulimi na vhupo ha mahayani kha Univen, Thapelo Rampphisa (nga tsha monde) u bva Elandskiraal na Ipfi Tshivhase (nga murahu) u bva Tshilapfene. Tshinepe: Dr Francis Onyando

Vhagudiswa vha Univen vho bveledza tshifafadzeli tshiswa

 

Tshiṱori nga Thembi Siaga. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.

Vhagudiswa vhavhili vha ṅwaha wa u fhedzisela vha zwa vhulimi na vhuinzhiniere ha vhupo ha mahayani kha Yunivesithi ya Venda (Univen) vho bveledza tshifafadzeli tsha vhuṱali tsha herbicide tshine tsha fhungudza mathukhwi a khemikhala na u tsireledza mupo.

Ipfi Tshivhase, u bva muvhunduni wa Tshilapfene, na Thapelo Ramphisa, u bva Elandskraal, vho bveledza, vha fhata, na u linga tshishumiswa sa tshipida tsha mushumo wavho wa vhuinzhiniyara wa zwa vhulimi na biosystems wa nwaha wa u fhedzisela wa zwa vhulimi na biosystems.

“Ro ita tshifaredzi tsha vhalimi vhaṱuku vhane vha fara zwifanyiso nga khamera. Zwifanyiso zwo shumiwa nga tshifhinga tsha vhukuma, hu tshi shumiswa algorithm ya u ṱola mafola ye ra ḓigudisa yone. U shumisa logiki ya u langa na dziveḽefu dza electromagnetic, i fafadzela fhedzi hune mafola a vha hone,” Tshivhase o ṱalutshedza.

Sisiṱeme i shuma kha microcontroller ya Raspberry Pi 5 nahone i shuma kha maanḓa a beṱiri, ine ya nga ṱanganedzwa hafhu nga kha fulufulu ḽa ḓuvha, zwine zwa ita uri i vhe na vhushaka na mupo. U fhambana na zwithu zwo ḓoweleaho zwa u fafadzela zwine zwa vha zwo ṱanganya masimu oṱhe nga zwimela zwine zwa vha uri zwi na zwimela, tshifafadzeli tsha vhuṱali tshi sedza kha mafola fhedzi, zwine zwa fhungudza u shumiswa ha dzi khemikhali na u tshikafhadzwa nga mupo.

“A i fafadzeli zwimela zwihulwane kana mavu. Hezwi zwi amba uri herbicide ṱhukhu i dzhena mavuni, i tshi tsireledza mupo,” Tshivhase u ralo.

Iṅwe ya khaedu dzavho khulwane ndi ya uri mbekanyamushumo ya Vhulimi na Biosystems ya Biosystems ndi ntswa kha Univen, i na thikhedzo ya thekhinikhala yo linganelaho kha vhuinzhiniere ha muḓagasi na ha mitshini.

U shumisana na Khoḽedzhi ya Vhembe TVET na Khoro ya Ṱhoḓisiso ya Vhulimi (ARC) zwo sumbedza u vha zwa ndeme vhukuma. Khoḽedzhi ya TVET yo thusa kha u welda na u ṱumanya sekithara ya eḽekiṱhironiki, ngeno Prof Khaled Abutaleb na Dokotela Tingmin Yu u bva kha ARC vho vha livhisa kha modele dza u guda nga mitshini.

Prototype yo itelwa bulasi vhukati ha hekhithara nthihi na ṱhanu khulwane nahone i shumiswa nga zwanḓa. Vhashumisi vha sukumedza tshifaredzi musi tshi tshi khou ṱhogomela na u ṱoḓa mafola nga vhuḓiitisi. Ina dzi nozzle nṋa, khamera mbili, na tangi ya 25L, naho zwidodombedzwa zwi tshi nga shandukiswa uri zwi tendelane na ṱhoḓea dza vhalimi na mugaganyagwama. I nga dovha ya ṱanganedzwa kha zwithu zwo ḓoweleaho zwine zwa vha hone.

“Thekinoḽodzhi iyi yo sedza kha u fhungudza u elela ha dzikhemikhala kha zwipoko zwa maḓi na u tshikafhadzwa ha mavu, ngeno zwi tshi dovha zwa fhungudza u ṱangana ha vhalimi na dzikhemikhala,” u ralo Tshivhase.

Vhagudiswa vha vhona mushumo wavho sa tshipiḓa tsha u ṱuṱuwedza ho ṱanḓavhuwaho ha u ita uri vhupo vhuṱuku vhu vhe ha musalauno ngei Limpopo. “A ro ngo fanela u ḓifara luvhi nga u shumisa thekhinoḽodzhi dzine dza tandulula thaidzo dzapo. Vhubveledzi vhu a konadzea hafha arali ra bindudza kha u bveledza vhukoni ho teaho. Ri livhuwa Yunivesithi ya Venda kha u ri ṋea vhukoni ha ndeme nahone ri fulufhela uri mbekanyamushumo i khou bvela phanḓa na u ṱuṱuwedza tshanduko kha vhulimi ha vhalimi vhaṱuku,” Ramphisa u ralo.

Kha vhaswa vhane vha kha ḓi tou bva u bveledza zwithu zwiswa vhane vha khou ṱoḓa u wana vhutsila ha thekinolodzhi u itela u thusa vhalimi ngavho Afrika Tshipembe, vhenevho vhagudiswa vhavhili vha vha ṱuṱuwedza uri: “Iḓani ni dzhene kha mbekanyamushumo ya Vhulimi na Biosystems ya Biosystems ngei Yunivesithi ya Venda.”

 

Ad

Date:05 December 2025

By: Thembi Siaga

Thembi Siaga started as an intern during 2021. He assisted with video photography and editing. He also produced numerous small documentaries, focusing on the Vhembe region and its people. Currently he works as a freelance journalist, covering stories in the Elim area. Thembi studied at the Tshwane University of Technology, where he completed his diploma in Journalism in 2021.

Read: 410

 

ADVERTISEMENT:

 

Sponsored Content

Recent Articles

Popular Articles